Hoeveel houdt u netto over van uw brutopensioen?

Het moment waarop het eerste pensioen op de rekening komt, is voor veel mensen een kleine schok. Niet omdat er iets mis is, maar omdat het bedrag lager is dan het getal dat ze maandenlang in hun hoofd hadden. Dat getal was namelijk bijna altijd een brutobedrag.

Op een Belgisch wettelijk pensioen kunnen drie inhoudingen van toepassing zijn. Ze gelden niet allemaal voor iedereen en ze zijn niet allemaal even groot, maar samen verklaren ze het verschil tussen de raming en de storting.

Waarom het brutobedrag het bedrag is dat u overal ziet

Alle officiële berekeningen vertrekken van het brutopensioen. Dat is logisch: het bruto bedrag volgt rechtstreeks uit uw loopbaan en uw lonen, en is voor iedereen op dezelfde manier vast te stellen. Het nettobedrag hangt daarentegen af van uw persoonlijke situatie – uw gezinstoestand, uw andere inkomsten, uw totale pensioen uit alle stelsels samen.

Daarom spreken ook de maatregelen uit de pensioenhervorming over het brutopensioen. Een pensioenmalus vermindert het brutobedrag; de nieuwe pensioenbonus verhoogt het brutobedrag. Wat daarvan netto overblijft, is een tweede berekening.

1. De ZIV-bijdrage van 3,55%

De eerste inhouding is een bijdrage voor de ziekte- en invaliditeitsverzekering, kortweg de ZIV-bijdrage. Ze bedraagt 3,55% van het brutopensioen.

Deze bijdrage geldt niet vanaf de eerste euro. Er is een grensbedrag: ligt uw totale brutopensioen daaronder, dan wordt de bijdrage niet ingehouden. Bovendien mag de inhouding er niet toe leiden dat uw pensioen onder dat grensbedrag zakt. Het grensbedrag wordt geïndexeerd en verschilt naargelang u als alleenstaande of met gezinslast wordt beschouwd. De actuele bedragen staan bij het RIZIV en bij de Federale Pensioendienst.

2. De solidariteitsbijdrage van 0 tot 2%

De tweede inhouding is de solidariteitsbijdrage. Die is progressief: ze begint op 0% voor lagere pensioenen en loopt op tot maximaal 2% voor de hoogste. Ook hier zijn de schijven geïndexeerd.

Belangrijk detail: voor deze bijdrage wordt gekeken naar het totaal van al uw pensioenen samen, niet naar elk pensioen apart. Wie een werknemerspensioen en een pensioen als zelfstandige combineert, wordt dus beoordeeld op de som.

3. De bedrijfsvoorheffing

De derde en meestal grootste inhouding is de bedrijfsvoorheffing. Dit is geen belasting op zich maar een voorschot op de personenbelasting die u uiteindelijk verschuldigd bent.

Hoeveel er wordt ingehouden, hangt af van het pensioenbedrag en van uw gezinssituatie. Het tarief is progressief: hoe hoger het pensioen, hoe hoger het percentage dat wordt ingehouden.

Omdat het een voorschot is, kan het achteraf te veel of te weinig blijken. De eindafrekening volgt bij uw aanslagbiljet. Pensioenen genieten daarbij een eigen belastingvermindering, die afneemt naarmate het inkomen stijgt – dat verklaart een groot deel van de verrassingen. Wij werken dat uit in ons artikel over de belastingvermindering voor pensioenen.

Voorheffing is geen eindstand

Een lage voorheffing betekent niet dat u weinig belasting betaalt. Het betekent alleen dat er weinig vooruitbetaald is. Wie meerdere inkomsten combineert, krijgt om die reden vaak een bijbetaling bij de eindafrekening.

In welke volgorde het gebeurt

De inhoudingen worden niet allemaal op hetzelfde bedrag berekend. In grote lijnen gebeurt het zo:

1. Men vertrekt van het brutopensioen.
2. Daarvan gaan de sociale inhoudingen af: de ZIV-bijdrage en de solidariteitsbijdrage.
3. Op wat overblijft, wordt de bedrijfsvoorheffing toegepast.
4. Wat dan nog overblijft, is het bedrag dat wordt gestort.

Een rekenvoorbeeld

Dit voorbeeld is illustratief. Het toont de structuur van de berekening; de percentages voor de voorheffing en de grensbedragen hangen af van uw persoonlijke situatie en van het aanslagjaar.

In dit voorbeeld blijft ongeveer 86% van het brutobedrag over. Dat percentage is geen vuistregel: bij een lager pensioen kan het hoger liggen omdat de voorheffing dan lager of nul is, bij een hoger pensioen juist lager.

Wat als u meerdere pensioenen hebt?

Veel mensen bouwden rechten op in meer dan één stelsel: een periode als werknemer, een periode als zelfstandige, misschien nog een ambtenarenpensioen. Die worden apart berekend maar samen beoordeeld voor de inhoudingen.

Dat heeft een praktisch gevolg: op elk pensioen afzonderlijk kan de voorheffing laag lijken, terwijl de som van uw pensioenen in een hogere belastingschijf valt. Dit is de klassieke reden voor een bijbetaling op het aanslagbiljet. Wie dat wil vermijden, kan een hogere voorheffing laten inhouden – dat vraagt u aan bij de instelling die het pensioen uitbetaalt.

Wat u kunt nagaan

1. Kijk op uw betalingsbericht welke inhoudingen er precies zijn toegepast.
2. Vergelijk het brutobedrag met uw raming. Wijkt het bruto af, dan zit het verschil in de berekening, niet in de inhoudingen.
3. Controleer of uw gezinssituatie correct geregistreerd staat – ze beïnvloedt zowel het grensbedrag als de voorheffing.
4. Combineert u meerdere pensioenen of nog een inkomen uit werk, houd dan rekening met een bijbetaling bij de eindafrekening.
5. Vraag bij twijfel uitleg aan de instelling die het pensioen betaalt. Zij kan uw concrete berekening toelichten.

De kern

Bruto en netto zijn twee verschillende grootheden, en bijna alle communicatie over pensioenen – ook die over de hervorming – gaat over bruto. Wie zijn maandbudget plant, moet dus altijd een stap verder rekenen. En wie uitstel overweegt, vergelijkt best netto met netto in plaats van bruto met bruto.